چگونه برای یادگیری خود برنامه ریزی کنیم؟

برای رسیدن به یادگیری مطلوب و موفقیت تحصیلی می بایست برکلیه­ی مراحل وشرایط مؤثر برمطالعه مدیریت کرد.فرایند مطالعه ویادگیری مطلوب با عوامل مختلفی نظیر (اهداف، توانایی­ها و استعدادهای یادگیرنده، محتوا ،فضا و شیوه­ی مطالعه، بازه زمانی مدنظر، ویژگی های روانشناختی و...) در ارتباط است، که هر یک از آن ها به نوبه خود در جریان و چگونگی تحقق یادگیری نقش مؤثری دارند.اگر مطالعه­ای را که منجر به یادگیری می شود به صورت یک نظام کلی در نظربگیریم در این صورت هریک از عوامل گفته شده، اجزاء آن کل محسوب می شوند  که به طور طبیعی و براساس قوانین وشرایط از پیش تعیین شده مشخص گردیده و با یکدیگر در ارتباط خواهند بود.به گونه ای که ترکیب اجزاء با یکدیگر،یادگیری فراگیران را در راه رسیدن به موفقیت جهت می دهد.داشتن یک برنامه­ی مطالعاتی منظم و مدون مهمترین عامل در هماهنگ کردن و سازماندهی این عوامل است.با آغاز سال تحصیلی داشتن یک برنامه­ی مطالعاتی از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود . برنامه ای که اجرای آن منوط به چند روز اول نباشد و بتوان به وسیله­ی آن به مطالعات و یادگیری نظم بخشید،از اتلاف وقت و انرژی جلوگیری کرد و به اهداف مدنظرکه همان موفقیت تحصیلی است رسید.نکته­ی مهم در اینجا قبل از طرح هربرنامه­­ای، بررسی عادات مطالعه و ترک عادات نامطلوب تحصیلی است که خود می تواند مانع از پیشرفت شود،و می بایست به تدریج و گام به گام ترک شوند.باید نسبت به توانای­ها و امکاناتی که دراختیاراست شناخت پیدا کرد و برنامه ای براساس ویژگی­های فردی نوشت که درآن قدرت انعطاف پذیری زیاد و برطبق اهداف مد نظر باشد. شرط اجرایی بودن برنامه واقع­بینانه بودن آن است.
در نوشتن یک برنامه­ی مطالعاتی:
قدم اول: تعیین اهداف
اولین قدم در نوشتن یک برنامه انتخاب هدف کلی است که براساس آن می توان برنامه­ی موفقیت را طرح ریزی کرد. ( کسب معدل بالا، قبولی در تیزهوشان، موفقیت در آزمون ورودی دانشگاه ها در رشته ی مورد علاقه و....)
سپس نوبت به انتخاب اهداف جزیی ست که می بایست قدم به قدم آنها را اجرا کرد تا به آخر راه موفقیت رسید. هر هدف جزیی وظایف ویژه مختص فرایند یادگیری را بیان می کند.
 قدم دوم: اولویت بندی
برنامه­ی خود را براساس برنامه­ی هفتگی مدرسه تنظیم کنید. دروس مورد مطالعه و کلیه­ی امکانات لازم را تعیین و از مهمترین تا کم اهمیت ترین در برنامه­ی مطالعاتی خود بنویسید.
مطالعه­ی دروس همان روز مدرسه، تکالیف فردا، انجام تمرینات، تست زدن،مرور و... را دربرنامه مشخص کنید. اولویت بندی مطالعه­ی دروس برای هر دانش آموز متفاوت است.
نباید کل روزرا به خواندن یک درس اختصاص دهید، بلکه می توانید بین 2تا 3 در س را در روز برای مطالعه درنظربگیرید. از مطالعه­ی دروس سنگین پشت سرهم خودداری کنید. (قراردادن دروس عمومی کنار دروس اختصاصی) به طور مثال 2 درس اختصاصی ،1درس عمومی.
دربرنامه­، زمانی را به مروردرسها و تست زدن اختصاص دهید. البته بعد از مطالعه­ی کافی و تسلط برمطالب  می بایست شروع به تست زدن کنید. آخرهفته می تواند زمان مناسبی برای جبران عقب افتادگی های درسی باشد.
قدم سوم:فعالیت­های فوق برنامه
برنامه ریزی به معنای پیوسته و مداوم درس خواندن و ترک فعالیت­های دیگر نیست. می بایست کلاس­های فوق برنامه وفعالیت­های مورد علاقه خود­ را در برنامه قراردهید. تخلیه­ی هیجانی از طریق بازی، گردش،ورزش،...در کاهش استرس و داشتن آرامش برای یادگیری مؤثراست.
می توانید زمانی هم برای استفاده از کامپیوتر در نظربگیرید ولی به شرط انجام تکالیف وعقب نماندن از برنامه­ی درسی.
قدم چهارم: مدیریت زمان
اگر برای هرفعالیت یک بازه­ی زمانی مشخصی در نظرگرفته شود، می توان به انجام کلیه­ی کارها در طول روز رسید و از اتلاف وقت جلوگیری کرد.زمان مورد نیاز برای مطالعه بر اساس مقاطع تحصیلی و توانایی هر فرد متفاوت می باشد.اگر مجموع ساعات مطالعه­ی خود را در هر روز بدست آورید، می توانید میانگین ساعات مطالعه­ی روزانه خود را حساب کنید .اگر درروزهای اول ساعت­های طولانی به مطالعه بپردازید به مرورخسته می شوید، باید از زمان کم به زمان زیاد شروع به مطالعه کنید و این زمان را به تدریج افزایش دهید.
با توجه به تفاوت در مقاطع تحصیلی از 45 دقیقه تا 2 ساعت زمان می توان به مطالعه­ی یک درس اختصاص داد.به طورمثال:(درراهنمایی 45  دقیقه تا 1 ساعت برای هردرس).
قدم پنجم: استراحت در فواصل مطالعه
اگر ساعات اولیه مطالعه ی خود را با ساعات آخر مطالعه مقایسه کنید متوجه خواهید شد که آن دقت لازم را نخواهید داشت و خسته می شوید.
مهمترین عامل در برنامه­ی مطالعاتی مشخص کردن زمان هایی برای استراحت مابین مطالعه دروس است. ساعتها مطالعه مداوم میزان یادگیری را پایین می آورد. در آغاز مطالعه میزان توجه و تمرکز بالاست وبه تدریج کم می شود و این درسنین مختلف متفاوت است. اگرمابین  هرنیم تا 1 ساعت مطالعه 15 تا 20 دقیقه استراحت کوتاهی قرار دهید، می توانید توجه وتمرکز خود را تا پایان روز در حد بالایی نگه دارید. البته مبحث درسی را نباید نیمه رها کرد.فراموش نشود،6 تا 8 ساعت خواب در شبانه روز لازم است.
دربازه ی زمانی استراحت مابین مطالعه­ی دروس:
- از یک تغذیه­ی مناسب استفاده کنید..( میوه،آب میوه،...)
- محیط مطالعه­ی خود را ترک کنید.
- فعالیت های ذهنی ( بازی­های کامپیوتری، تماشای فیلم،... ) انجام ندهید.
قدم ششم: ارزیابی از برنامه
با داشتن یک برنامه­ی منظم می توانید تغییرات وپیشرفت­های درسی خود را بررسی کنید وبه نقاط ضعف وقوت خود پی ببرید.
در آخرهرهفته به ارزیابی از برنامه­ی خود بپردازید تا موانعی را که منجر به عدم اجرا برنامه شده است، شناسایی و در جهت رفع آن اقدام کنید.با محاسبه ساعات مطالعه در آخر هر هفته و مقایسه هفته­ها با یکدیگر می توانید از روند مطالعه­ی خود آگاهی پیدا کنید، و این زمان را به تدریج افزایش دهید، به گونه­ای که هر روز از روز قبل بهتر و هر هفته از هفته قبل پربارتر باشد. برای این کار بهتر است برنامه­ی خود را ثبت کنید، تا بهتر بتوانید بر روند مطالعه کنترل داشته باشید.
 قدم هفتم: مکان مطالعه
انتخاب مکان مطالعه در یادگیری مؤثراست ومی بایست:
- مکان مشخصی برای مطالعه در نظر بگیرید و مکان هایی که منجر به حواس پرتی می شود، را ترک کنید.
- میز مطالعه خود را شلوغ نکنید، فقط وسایل و کتابهای مورد نیاز برای مطالعه را نزدیک خود قراردهید.
- نور و هوای اتاق مطالعه­ی خود را تنظیم کنید.
- صندلی مناسب انتخاب کنید. در حالت دراز کشیده مطالعه کردن، میزان تمرکز را کاهش می­دهد.
- درهنگام مطالعه نباید خوراکی مصرف کنید.
قدم هشتم: تغذیه مناسب
تغذیه مناسب ازعوامل مؤثر در تقویت حافظه می باشد.
- پیروی از الگوی غذایی غیرطبیعی و داشتن رژیم های نامناسب می تواند منجربه ضعف، خستگی، افسردگی، نداشتن تمرکز، کاهش قدرت یادگیری و... شود.
- سنگین شدن معده و خوردن غذاهای چرب فعالیت ذهنی شما را کاهش می دهد.
- کسانی که تصور می کنند با خوردن قهوه می توانند ساعات زیادی را به مطالعه بپردازند، این را باید بدانند که اگرچه کافئین موجود درقهوه به فرد انرژی می دهد ولی کوتاه مدت است و به زودی اثر آن از بین می رود.
- مصرف مواد پرکالری مثل خوردن کیک، شیرینی، شکلات برای صبحانه از میزان تمرکز شما می کاهد.
- خوردن یک لیوان آب هویج،موز،کنجد، بادام ، گردوبرای تقویت حافظه توصیه می شود.
قدم نهم:روش مطالعه
برای یادگیری مطلوب می بایست روش­های مطالعه مؤثر را فراگرفت. باید به جای حفظ طوطی وار مطالب مفهومی آنها را خواند. روش­های صحیح خلاصه برداری، نکته کلیدی، تصویرسازی ذهنی، یادداشت برداری ،.... را بیاموزید و هنگام مطالعه فعال باشید.
قدم دهم:کاهش استرس
نداشتن استرس - اضطراب واعتماد به تواناییها عامل مهم درموفقیت است. به جای اینکه همیشه به این مطلب فکرکنید که زمان کم دارید، مطالب زیاد است، وجمله نمی توانم را تکرار کنید بهتراست با یک برنامه ریزی درست پیش روید ونگذارید استرس یاد نگرفتن بر شما غالب شود.
 درنتیجه با یک برنامه ریزی صحیح می توان بر یادگیری خود مدیریت کرد. زیاد مطالعه کردن مهم نیست، مفید درس خواندن هر چند کم مهم است. نگرش مثبت نسبت به توانایی­ها و استعدادها در یادگیری مؤثراست. پس باید به خود اعتماد داشت.
تهیه و تنظیم : بهارک طالب لو